ELEXPURU JAUREGIA  Basigo auzoa 16

Egile ezezaguna. XVII

Jauregi barrokoa, oso apaindura gutxikoa eta Euskal Herrian dauden tankera horretako arkitektura guztiak bezain kubikoa. Eskualde guztietan daude horrelako arkitekturak.

Jauregi honek bi berezitasun nagusi ditu, oso interesgarriak biak: pilastra apalek ezarritako bertikaltasun nabarmena eta sarrerako portikoa markatzen duen arku bikoitza. Horrela ikusita, nabari agertzen da baserriaren, jauregiaren eta udaletxearen tipologien nahastea dela.

ARISTONDOKO TXALETAK  Aristondo 54, 51

Arkitektoa: J. Madariaga; aparejadorea: N. Madariaga
1962

Lursaila IM-etik HE-ra jaisten den aldapa piko batean dago. Lehenago aipatu ditugun bizitza bakarreko etxeak bezala, hauek ere bakartuta daude, baina bi edo hiru solairukoak dira.

Egongela, jangela, harrera-gela, sukaldea eta logela nagusia goiko solairuan daude. Beheko solairuan, aldiz, txokoa edo seme-alaben logelak daude.

Bizitza bakarrekoetan bezala, hiru etxe hauetan ere materialak eta teilategal zabalak dira, besteak beste, ezaugarri nagusietako batzuk. Dena dela, hauek badute beste berezitasun aipagarri bat: etxetik irteten diren plataforma horizontalak dituzte, terraza handien antzekoak eta espazioan perpendikularki jarriak. Horrek itxura dramatikoa ematen dio eraikinari, Zaldua etxean beste inon baino argiago ikus daitekeenez. Batzuetan, harmailadien, zutabeen eta bestelakoen tratamendua bera ere efektista da. Efektismo eszenografiko hori oso nabarmen gertatzen da arkitektoak Bakion egindako beste etxe-multzoan nagusi den sotiltasunaren aldean.

Naturarekiko harremana ere bizitza bakarreko etxeetan baino eszenografikoagoa da. Hori egiaztatzeko, ikusi besterik ez dago Barrón etxeak lehen solairuan daukan patio ireki eta beiraz hornitua edo eraikuntzaren barruan hazten den haritza.

Teilatuek, gila itxurakoak eta bi isurialdekoak izaki, Japoniako arkitektura ekartzen dute gogora hemen ere. Dena dela, Wright-en arkitekturak azken aldian izan zituen ezaugarrietako asko antzeman daitezke etxe bakartu hauetan.

LAFITA ETXEA  Urkizualde, 64

Arkitektoak: L. Gallastegi, J. Madariaga;
aparejadorea: N. Madariaga 1964-68

Arkitekto horiek Bakion egindako bizitza bakarreko etxeen beste aldaera bat dugu Lafita etxea. Leku garai batean dago eta hondartzaren ikuspegi zoragarria du. Etxea bera labarretik ateratzen den talaia bat da. Terrazak branka probokatzaile baten antza du eta estalki alderantzikatu ausartak tximeletaren hegada iradokitzen duten zuloak ditu. Horrek guztiak etxearen talaia-itxura indartzen du. Etxe- objektua da, iradokizun poetikoz jositako askotariko interpretazioak dituena.

Barruko antolamendua, ordea, behartu samarra da: eguneko aldea sarrerako solairuan eta logelak goian. Horrek argi erakusten du barruko diseinuak garrantzi ikaragarri handia izan zuela.

SAN PELAIO ERMITA  San Pelayo Auzoa, 80

Egile ezezaguna. XII