Euskal Dantzak
AURRESKUA:
Huriko aurreskua deitua. Soka dantzaren moldaketa bat
dela esan daiteke. Gaur egun zenbait gertakizun sozialetan sarritan dantzatzen dena:
ezkontza, inaugurazio, etabar. Berez, lau parte ditu, baina, ikuskizun hauetan lehen zatia
besterik ez da eskaintzen.
BRANLEA:
Jatorriz Zuberoan gizon eta emakumeek dantzatzen dute dantza ireki nagusia. Gaur egun
maskaradetan dantzatzen da soilik eta hiru zati gordetzen dira: kontrapasa, branletik
jaustia eta karakoiltzia.
ERRENBONBILOAK:
Bizkaiko Elorrio herrian gordetako ohitura. Urriaren lehen
igandean, Errosarioko Ama Birjinaren jaiaz lotuta urtero egiten dena. Beste zenbait
herritan egiten diren Arma Alardeen familiakoa, nahiz eta kasu honetan Lepantoko gudatik
zetozen herriko seme batzuk, herria ikusterakoan bota zituzten tiroetan dauka bere
jatorria.
ERREGELAK:
Durangaldeko soka-dantza, lehengo erromerietan neskak dantzara ateratzeko era. Gau egun,
Abadiņo, Berriz, Iurreta, Garai, etabar dantzatzen da jaietan.
FANDANGO ETA ARIŅ-ARIŅA:
Bizkaiko Arratia eskualdean gorde diren pausu bereziak, eskualde bereko musika tresna
berezi batekin lagunduta, albokarekin.
LANESTOSAKO UZTAIAK:
Bizkaiak Kantabriagaz duen mugatik hurbil dagoen Lanestosa herrian egiten den dantza.
Abuztuan, Edurretako Amaren jaietako prozesioan kaleetan zehar egiten dena.
DANTZARI DANTZA:
Durangaldeko hainbat herritan gorde diren
dantzak: Agintariarena, Banagoa, Makil-jokoa eta Txontxongiloa.
GORULARIENA:
Garaiko Zubiaurretaren musikaz eta Mogelen "Peru
Abarka"n agertzen diren bertsoez osatutako estanpa. Goruetan erabiltzen ziren zenbait
tresnaz.
Arku-dantza. Neska-mutilek egiten duten dantza. Dantza hau ere D´Abaderen ekimenez
Durangon ospatu ziren Lore Jokuetan agertu zuten.
Domingilua. Hau ere, urte berean neska-mutilek egindako zinta-dantza dugu. Zinta-dantza,
Europa osoan zehar hedatu den dantza da, tokian tokiko berezitasunak dituelarik, doinuz
eta pausuz.
Esku-dantza. Baztango (Nafarroa) irri-dantza.
TTUN-TTUNA:
Erronkari bailarako dantza soziala. Neska-mutilek burutzen
dute. Aragoeko mugan egonik, badu jantzietan eta doinuetan bertako kutsua.
JAURRIETA DANTZA:
Nafarroako Sarraitzu (Salazar) bailarako musika eta jantziak. Txarri hiltze
ondoren dantzatzen omen zuten honako hau. Normalean neskek dantzatzen dute, arropa beltzez
eta eskuan farolak eramanez.
IEKORA:
Arabako Errioxako Iekora herrian Berzijana izeneko, Amabirjinaren omenez burutzen diren
dantzetan oinarritutako dantza.
LUZAIDEKO DANTZA:
Luzaide, Nafarroa Behera eta Lapurdiko dantzez osaturiko moldaketa. Neska mutilek hartzen
dute parte dantza honetan. Polita eta ederra da beraz. Txarangaz lagundurik dantzatzen da.
Itzulpena: Edurne Bilbao Etxeberria