SAN MARTINEN ERMITA Zelaietabide z.g.

XV

Ingurabideko bigarren sarrerarik iristen da ermitara, eskuinalderako bidegurutzean. Pagadi txiki baten alboan dago. Oinplano angeluzuzena dauka, eta ekialdera begira jarritako abside erdizirkularra, zeru arrunt batez estalia. Nabeak, ordea, zurezko armadura dauka. Azkenik, gezileihoek eta arku zorrotzeko sarrera xumeki dekoratuak girotzen dute behiala elizateko zin egiteko ermita izan zen eraikin hau. Ezinbestekoa da berehalako neurriak hartzea ermita eta ingurua oneratzeko eta zaintzeko.

 

SANTA MARINA ELIZA Plaza Nagusia, s/n

I. Ibero
A. Echanove
XVI-XVIII-XIX


Tenplu honek tipologia errenazentistako nabe bateratu handia dauka, gurutzeriaz estalia eta sarrera bikoitzekoa. Dorrea F. Gogeaskoak eraiki zuen Iberok 1753-54 inguruan egindako planoen arabera. Plazatik eta herritik begiratuta, dorrea dugu perspektibaren erreferentziazko elementua. Sakristia oinplano oktogonaleko espazio neoklasiko ezin ederragoa da, antzinako altzari aberatsez hornituta dago eta apaiz-jantzi bikainak gordetzen ditu. 1817an eraiki zuten dohaintza bati esker. Alboetako kaperak A. Etxanobek egin zituen 1828an.

Duela gutxi, N. Madariagak eta L. Gallastegik eliza zaharberritu dute. Batetik, espazioaren ikuskera nabarmentzen duten altzariak eta alboetako itxiturak erantsi zituzten. Bestetik, berriz, agerian utzi zituzten murruetako harri landu gabeak: erabaki ausarta baina, hala ere, zalantzazkoa.

Oro har, tenpluak museo izatea merezi du, hainbatek nahi duten bezala. Dena dela, gogoz eskatuz gero, irudiak eta jantziak ikustea lor daiteke.

 

PLAZA NAGUSIA Plaza Nagusia, 1

C. Bernaola, A. Echanove
XVIII-XIX

Otxandioko Plaza Nagusiak argi erakusten du zein ederki uztar daitezkeen baserri-giroko zein hiriko eraikinak. Plaza "monumentalizatuta" dago itxuraz angeluzuzena den espazio batean. Hala Erdi Aroko hiribildutik plazara daramaten sarbideek eskainitako perspektibek nola XVIII. mendearen erdialdean ezarritako arkitekturek zeharkatzen dute espazio hori. Eraikin hauek ikus daitezke plazan: alde batean, udaletxe soil baina dotorea (1733-42; monumentu izendatuta dago), elizako dorrea (1750), Artekaleko etxeak eta pilotalekua; beste aldean, antzinako eskolek, pesealeku estaliak, bolatokiak eta Kultur Etxeak lurrean dagoen desnibela gainditzen dute. Zuhaitzez jantzitako erdiko espazioak eta Vulcanoren iturriak biribiltzen dute hiri- elementuen multzoa. Iturria (1850) Otxandiok burdingintzan izan duen tradizio luzearen ikurra da. Hipotesi huts gisa, pentsa daiteke Iberoren eskuak ez zuela elizako dorrea bakarrik ukitu kontzeptuz barrokoak diren perspektiba horien joko aberatsa definitzeko orduan.