Axpeko San Joan Bataiatzailearen Plaza - Barrio de Axpe

 

Ezezaguna Ss. XVI - XVII - XX

 

Axpeko plaza, paisaje menditsu eta zaindu baten erdian kokatua, antzinako elizatearen gunea da eta San Joan Bataiatzailearen parrokia du ardatz. Eraikin gotiko errenazentista da (1550 ing.), gangarik gabea, baina geroago luzatua sarrera aldean. Dorre neoklasikoa dauka eta lokarri frantziskotar bitxia epistolako dobeletan.

Elizaren aurrez aurre eskola zaharra dago, 20ko urteetan eraikia. Eskolak, estilo historiko desberdinekin batera, zenbait elementu herrikoi ere baditu, plaza osatzen duten eraikinen multzoan integratzen dutenak. Pilotalekuak eta Goardako Aingeru Santuaren ermitak ixten dute plaza. Ermita 1682 urtekoa da, koloma toskanarren gainean altxatutako ataria eta zurezko hesia ditu.

Azkenik, aipatu beharrekoak dira taberna, iturria eta arrasteko harria, behinolako probalekuaren aztarna.

Martzaako San Martin Eliza - Martzaa auzoa

 

Ezezaguna 1590

 

Tamaina apal samarreko tenplua da, ederra eta erromantikoa, ibar osoa bezalaxe. Hiru atal ditu eta absidea arteza da. Tronpen gainean goratutako kupula erdia du estalki. Nabea estaltzeko modu hori aurrerakuntza nabarmena izan zen, garai hartan gurutzeria erabiltzen baitzen nagusiki. Gibeleko atalak, berriz, lunetaz estalita daude. Hain zuzen ere, gure eremuan ezagutzen ditugun lunetarik zaharrenak dira. Horrenbestez, Gaztelako edo Errioxako harginekin erlazionatu da traza hori, han ere lunetoak baliatzen zituzten eta. Portada guztiz soila da eta santuaren erliebe erromanista dauka oinean.

Dorronsolo Baserria - Santiago auzoa. Axpe

 

Ezezaguna 1763

 

Baserri hau baserritarren beharrizanei aise erantzuteko moduan eraikita dago. Harrigarria da, beraz, arkitekturari dagokionez horren jasoa eta landua izatea. Batetik, arko bikoitza dauka aurrealdeko fatxadan. Bestetik, eta hori da deigarriena, lastategi xumea izan beharko lukeenak zurezko egituran zabaldutako arku bat dauka, kiribilezko moldurez eta edergarri kultu eta herrikoiez dekoratua. Horrelako apaindurak oso ohikoak dira jauregietan, baina nekez aurki daitezke baserrietan. Inguruaren eta paisajearen ederrak mota guztietako ametsak eragiten ditu hala lekuaz nola egile ezezagunaz.