ARTEAGAKO ANDRE MARIA ELIZA Zelaieta auzoa

Egile ezezaguna (XIII-XVI)
J. Ortiz de Olaeta. 1635

Hegoaldean portada erromaniko txiki bat badauka ere, eliza gotiko-errenazentista da. Hiru nabe ditu, altuera berean kokatuak eta gurutze-gangaz estaliak. Nerbioak multzokatzen dituzten koloma klasikoek eusten diete gangei. XVII. mendea arte ez zuten eraikitzen amaitu. Orduan egin zuen J. Ortiz de Olaetak jaspe-harrizko portada klasizista ederra.

 

ARTEAGAKO GAZTELUA Zelaieta auzoa

Arkitektoak: Couvrechef eta Ancelet. 1856-59.

Arteagako bando-dorre zaharra XV. mendearen amaieran berreraiki zuten, baina 1856 arte ez zuen egungo fisonomia hartu. Urte horretan, Bizkaiko Batzar Nagusiek eraikina laga zioten Eugenia Maria de Montijo enperatrizari, dorreko leinuaren ondorengoa baitzen. Orduan, antzinako dorrea berreraikitzen hasi ziren Couvrechef Frantziako Gorteko arkitektoak egindako proiektuari jarraituz. Hura hildakoan, Ancelet-ek ordeztu zuen. Berreraikitze-lanen emaitza bertikaltasun handiko dorre erromantiko bat izan zen. Sotoa eta lau solairu zituen. Beheko solairuetan zerbitzu-gelak zeuden, eta goikoetan, berriz, aretoak eta logelak. Dorre angeluar bat dago erdiko bolumenari itsatsita, eta haren barruan eskailera. Dorre angeluarrekiko murru batek inguratzen du onibar osoa. Lorategia Newmanek, etxe inperialeko lorazainak diseinatu zuen eta gaur egun oso egoera kaxkarrean dago.

 

OZOLLO BASERRIA Ozollo auzoa 3

Egile ezezaguna. XVI eta 1684

Fatxadako oinplanoan eta aurreko bi hormarteetan daude bilduta baserri honen eraikitze-biografiaren funtsezko elementuak. Noizbait, atzealdeko ukuilua berritu zuten hormigoizko egitura bat jarrita, horrek baserriaren itxura zakartu zuelarik. Jatorrizko proiektua XVI. mendekoa da. Goitik beherako zutabezko armazoia eta harlanduskoz egindako hormatalen bat edo beste geratzen dira garai hartatik. Aitzinaldearen egungo formak, ordea, XVII. mendearen amaieran eskualdean ohikoenak ziren ereduak ekartzen ditu gogora. Izan ere, aurrealde horrek tarteka adreiluz jantzitako zurezko armazoia eta "usategi" tankerako zulo triangeluarrak ditu. Geroago, arkitektura neorregionalistak sarritan errepikatu zituen eredu horiek. Baserriak badu, azkenik, bitxikeria bat: sarreran esekitako laratza.

 

ETXEBARRIA TXALETA Zelaieta auzoa 49

Arkitektoa: F. Olabarria;
Aparejadorea : J. Alberdi 1970

Estatu Batuetako arkitekturak liluratuta zeukan Olabarria, haren lan batzuetan nabari denez. Etxebarria txaleta oso Five-a da, eta, Olabarriaren elementu estilistikorik ohikoenak antzematen bazaizkio ere, esperientzia gogor samarra izan zen eraikinarentzat, egileak berak aitortu zuenez. Etxea, hala ere, egoera onean dago, nahiz eta okerreko aldaketaren bat izan den fatxadetako egituretan, jatorriz zuri lisoak baitziren. Txaleta nabarmen geratzen da Arteagan beste etxe interesgarri batzuen artean.